Inspektorzy pracy mają otrzymać nowe uprawnienie – za pomocą decyzji administracyjnej ustalaliby, że dany stosunek cywilnoprawny jest umową o pracę. Taką decyzję wzruszyć można by było dopiero w sądzie pracy. Pomysł nie jest nowy, wystarczy bowiem sięgnąć do przepisów Kodeksu pracy…

Na co powinieneś uważać proponując umowę B2B / zlecenia / o dzieło / o świadczenie usług

Zgodnie z art. 22 § 1 Kodeksu pracy:  przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.

W art. 22 § 1² czytamy natomiast, że nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy, określonych w § 1.

Umowa cywilnoprawna nie może więc być stosowana jeśli ma ona cechy umowy o pracę. Właściwa konstrukcja umowy jest więc niezbędna, aby uniknąć posądzenia, iż jest ona tak naprawdę (pomimo nazwy), umową o pracę, a nie umową cywilnoprawną.

Drugą kwestią jest natomiast sposób jej wykonywania! Pamiętaj bowiem, że inspektor pracy / oraz sąd pracy, nie poprzestają na samej tylko analizie umowy, ale zapytują o to jak była ona wykonywana. A więc np. czy zleceniobiorca musiał stawiać się w danym miejscu i czasie, oraz wykonywać polecenia zleceniodawcy, a także jaki rodzaj umowy został zawarty z innymi osobami, które wykonują podobne zadania.

Jakie są cechy stosunku pracy?

1. bezpośrednie podporządkowanie – a więc gdy wykonawca musi wykonywać pracę w dokładnie określony przez zlecającego sposób
2. czas i miejsce określone przez zlecającego – a więc gdy zlecający wyznacza dokładne pory świadczenia pracy i jej miejsce (np. od godz. 8 do 16 w określonym lokalu)
3. urlopy, zwolnienia z pracy itp. – są udzielane przez zlecającego
4. wymóg osobistego świadczenia pracy
5. ryzyka związane z pracą (techniczne, ekonomiczne, socjalne) ponosi podmiot zatrudniający – czyli np. wypłaca wynagrodzenie pomimo, że nie jest w stanie w danym momencie powierzyć żadnych zadań wykonawcy (przestój)
6. wymagane jest staranne i stałe świadczenie pracy
7. wynagrodzenie za pracę jest wypłacane regularnie, przez podmiot zlecający pracę (wystawianie tzw. jednej faktury, czyli fakturowanie tylko jednego podmiotu miesięcznie także może świadczyć o tym, że jest to nasz pracodawca)
8. stronom zależało na zawarciu umowy danego typu (np. umowy o pracę)

Co ustala sąd pracy w razie sporu sądowego o ustalenie istnienia stosunku pracy?

1. Pierwszorzędne znaczenie ma nie tyle treść zawartej między stronami umowy, ile sposób jej wykonywania (uzasadnienie wyroku z dnia 20 sierpnia 2001 r., I PKN 594/00, OSNP 2003 nr 16, poz. 375, 3 czerwca 2008 r., I PK 311/07, OSNP 2009 nr 19-20, poz. 258; 5 maja 2010 r., I PK 8/10, 24 czerwca 2015 r., II PK 189/14);
2. Następnie dokonywana jest analiza postanowień zawartych pomiędzy stronami umowy z uwzględnieniem określenia jej celu – jak słusznie podkreślane jest w orzecznictwie przepisy nie kreują domniemania prawnego zawarcia umowy o pracę w każdym przypadku świadczenia pracy, fakt zawarcia umowy o pracę, a nie np. umowy zlecenia, umowy o dzieło – trzeba dopiero wykazać a obowiązek wykazania tej okoliczności spoczywa na powodzie (por. np. wyrok Sądu Rejonowego w Człuchowie z dnia 22 grudnia 2016 r., sygn. akt: IV P 103/14);
3. Dopiero na ostatnim miejscu powinna być badana wola stron (por. wyrok SN z dnia 17 maja 2016 r. sygn. akt: I PK 139/15).

Na czym więc polegają zapowiadane przez Ministerstwo Pracy zmiany?

Na tym, że ustalać istnienie stosunku pracy miałby inspektor pracy wydając decyzję administracyjną. Czyli robiłby to samodzielnie, bez konieczności kierowania wniosku do sądu pracy. Dopiero pracodawca (zleceniodawca), niezadowolony z takiej decyzji, mógłby ją do sądu pracy zaskarżyć. Pamiętajmy jednak, że takie procesy mogą ciągnąć się latami… W tym czasie natomiast należałoby traktować zleceniobiorcę jak pracownika.

Na ten temat wypowiadałem się m.in. dla Telewizji BIZNES24. Poniżej znajdziesz nagranie z wywiadu ze mną.

Zaciekawił Cię ten artykuł? 

Pomagam tworzyć umowy cywilnoprawne oraz umowy o pracę. Doradzam mikro, małym, średnim i dużym pracodawcom. Prowadzę szkolenia oraz reprezentuję pracodawców przed sądami pracy.

Chcesz porozmawiać? Skontaktuj się ze mną!