Reklasyfikacja czyli uznanie umowy cywilnoprawnej za umowę o pracę wraz ze wszystkimi tego skutkami (podatkowymi, składkowymi, organizacyjnymi) na mocy decyzji administracyjnej zbliża się wielkimi krokami. Sprawdź jakie uprawnienia ma otrzymać PIP wg najnowszego projektu ustawy.

Uwaga: ten artykuł jest aktualizowany, znajdziesz w nim aktualne informacje.

Zmiana ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy czeka już tylko na podpis Prezydenta! Z przegłosowanym przez Sejm i Sentat tekstem zapoznasz się > tutaj. Co ta ustawa zmienia? Poniżej Ci to wyjaśnię.

Ważne informacje na początek – cechy stosunku pracy

Projekt wprowadza największą od lat reformę PIP, której kluczowym elementem jest nadanie inspektorom pracy prawa do stwierdzania istnienia stosunku pracy w drodze decyzji administracyjnej, a nie – jak dotychczas – wyłącznie poprzez wystąpienia lub kierowanie spraw do sądu.

To rewolucyjna zmiana dla rynku pracy, szczególnie dla pracodawców korzystających z umów cywilnoprawnych (B2B, zlecenia, o świadczenie usług).

Inspektorzy będą mogli wydawać decyzje o istnieniu stosunku pracy gdy stwierdzą istnienie stosunku pracy (czyli uznają umowę za spełniającą warunki wymienione w art. 22 Kodeksu pracy) , a więc gdy:

• wykonywana jest praca za wynagrodzeniem,
• pod kierownictwem,
• w miejscu i czasie wyznaczonym,
• ryzyka umowy (gospodarcze, organizacyjne itd.) ponosi podmiot powierzający wykonywanie pracy,
• a zawarto zamiast tego np. umowę zlecenia B2B lub inną umowę cywilnoprawną.

Kontrola obejmie osoby współpracujące w chwili trwania kontroli oraz w okresie 1 roku poprzedzającego dzień rozpoczęcia kontroli.

Pamiętaj: liczyć będzie się nie tylko brzmienie umowy ale również sposób jej wykonywania. Wola stron ma tylko uboczne znaczenie.

Tak jak dotychczas, kontrole przeprowadzał będzie inspektor pracy, działający w ramach właściwego terytorialnie okręgowego inspektoratu pracy. Inspektor będzie miał jednak prawo przeprowadzenia kontroli w formie zdalnej, w tym zdalnej kontroli dokumentów, wysłuchania strony czy wysłuchania potencjalnych świadków za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

Kontrole będą więc mogły być prowadzone również w sposób całkowicie zdalny, a inspektor będzie mógł zażądać przeprowadzenia transmisji online np. w celu oględzin miejsca pracy.

Etapy ustalania istnienia stosunku pracy

1. Po przeprowadzeniu kontroli, w razie ustalenia, iż dana umowa ma cechy stosunku pracy, inspektor pracy powinien wydać polecenie usunięcia naruszenia prawa – zwłaszcza polecenie zawarcia umowy o pracę w miejsce umowy cywilnoprawnej.
2. W przypadku niezrealizowania polecenia, inspektor wyda decyzję ustalającą istnienie stosunku pracy. Decyzja będzie określać cechy stosunku pracy.

Jeżeli zabraknie danych, inspektor sam je ustali, np.:

• umowę uzna za zawartą na czas nieokreślony,
• pełny etat jako domyślny,
• miejsce pracy – siedzibę pracodawcy,
• wynagrodzenie – minimalne

Nowością będzie możliwość otrzymania interpretacji indywidualnej przez Głównego Inspektora Pracy, w formie decyzji, która będzie wiązała inspektorów PIP (nie będzie jednak wiązała sądu).

Decyzja będzie wywoływać skutki na gruncie prawa pracy, prawa podatkowego, ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego oraz wpłaty na fundusze (PPK). Stanie się wykonalna z upływem terminu na wniesienie odwołania lub z dniem prawomocnego orzeczenia sądu bądź z dniem nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności.

Odwołanie od decyzji okręgowego inspektora pracy

Od decyzji ustalającej istnienie stosunku pracy będzie przysługiwało odwołanie do sądu pracy – sądu rejonowego, natomiast od decyzji stanowiącej interpretację GIP – odwołanie do sądu okręgowego (tak, mogą trwać jednocześnie dwa postępowania przed dwoma sądami). Istotna informacja – PIP wydaje decyzje indywidualne, czyli gdy skontroluje np. 100 osób mających umowy B2B to wyda 100 decyzji i trzeba będzie wnieść 100 odwołań jeśli się z nimi nie zgodzimy. W rezultacie będzie więc 100 spraw sądowych, zazwyczaj łączonych do wspólnego rozpoznania w grupach po 5 – 6 spraw.

Na kontroli PIP się nie skończy…

Projekt ustawy przewiduje, że pomiędzy PIP / ZUS oraz KAS (Krajową Administracją Skarbową) ma mieć miejsce pełen przepływ informacji. W razie stwierdzenia istnienia stosunku pracy przez inspektora PIP krótka będzie więc już droga do symetrycznej kontroli podatkowej lub składkowej.

I ostatnie ale nie mniej ważne – drastycznie wzrosną kary za różnego rodzaju wykroczenia (kary są indywidualne a więc płaci pracodawca – osoba fizyczna lub odpowiedzialna osoba – np. członek zarządu czy dyrektor ds. HR).

Jak się przygotować? Co powinien zrobić przedsiębiorca?

1. Po pierwsze audyt obecnie stosowanych umów cywilnoprawnych – to must have od którego powinniśmy zacząć pracę, aby zdiagnozować czy problem istnieje w danym miejscu pracy czy też nie. Radzę – przed jego zleceniem sprawdź czy prawnik, który ma go wykonać brał udział w praktyce w sprawach dotyczących ustalenia stosunku pracy, które prowadzone są po kontrolach ZUS lub PIP już obecnie.
2. Po drugie, opracuj schemat decyzyjny – tak aby twoi kierownicy / menadżerowie / kadry – wiedzieli kiedy powinni zawrzeć umowę o pracę a kiedy dopuszczalne jest zawarcie umowy cywilnoprawnej.
3. Przypisz odpowiedzialność do właściwych osób – u większości pracodawców zarząd nie podejmuje osobiście decyzji w każdym aspekcie działalności. Od tego ma wszakże dyrektorów. Już dzisiaj przypisz kompetencje do zawierania umów / reprezentacji w trakcie kontroli – do właściwych osób.
4. Po czwarte – w razie potrzeby wykonaj działania naprawcze: utwórz nowe wzory umów / pisemne zakresy obowiązków / uporządkuj akta osobowe i pozostałą dokumentację pracowniczą.
5. Po piąte – przeszkol swoich pracowników.

I przede wszystkim – podejdź do sprawy poważnie. Ten temat może przesądzić o losie niejednego pracodawcy!

Poniżej znajduje się projekt listy PIP która umożliwia samokontrolę w celu ustalenia czy dana umowa ma charakter umowy o pracę czy umowy cywilnoprawnej.

***

Jeśli tylko chcesz, serdecznie zapraszam Cię do współpracy ze mną. Wybierz opcję Skontaktuj się ze mną lub poczytaj O MNIE, MEDIA, WYWIADY