Powrót do pracy po urlopie rodzicielskim. Jak uzyskać ochronę przed zwolnieniem?

ask blackboard chalk board chalkboard

Pracownicy, zwłaszcza kobiety powracające do pracy po urlopie rodzicielskim, obawiają się, że pracodawca pierwszego dnia po powrocie wypowie im umowę o pracę. Niestety, nie raz jest to obawa uzasadniona. Czy  jednak można jakoś temu zapobiec?

Co jest przesłanką uzyskania ochrony przed zwolnieniem?

Po pierwsze, pracownik musi być uprawniony do urlopu wychowawczego (art. 1868 § 1 Kodeksu pracy). Do urlopu wychowawczego uprawniony jest pracownik zatrudniony co najmniej 6 miesięcy (przy czym chodzi o „ogólny staż pracy” czyli nabyty także u poprzednich pracodawców). Wymiar urlopu wychowawczego wynosi do 36 miesięcy. Urlop jest udzielany na okres nie dłuższy niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 rok życia.

Zazwyczaj urlop wychowawczy jest wykorzystywany po zakończeniu urlopu macierzyńskiego (trwającego najczęściej 20 tygodni) oraz urlopu rodzicielskiego (trwającego zazwyczaj 32 tygodnie).

Obniżenie etatu przez pracownika uprawnionego do urlopu wychowawczego

Pracownik uprawniony do urlopu wychowawczego może złożyć pracodawcy pisemny wniosek o obniżenie jego wymiaru czasu pracy do wymiaru nie niższego niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy w okresie, w którym mógłby korzystać z takiego urlopu. Pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek pracownika (art. 1867 Kodeksu pracy).

W praktyce możliwe jest więc zawnioskowanie np. o obniżenie wymiaru czasu pracy do 7/8 etatu (najczęściej spotykane). Wniosek nie może jednak obejmować obniżenia niższego niż połowa wymiaru czasu pracy, a więc nieprawidłowe byłoby np. wnioskowanie o obniżenie wymiaru do 1/4 etatu.

Ważne: jeżeli oboje rodzice lub opiekunowie dziecka są zatrudnieni to z wnioskowania o obligatoryjne obniżenie wymiaru czasu pracy może skorzystać tylko jedno z nich.

Jak obniżenie etatu najczęściej wygląda w praktyce?

Bardzo często, zwłaszcza wśród kobiet karmiących dziecko piersią, można spotkać wniosek o obniżenie etatu do 7/8. Ile efektywnie godzin będzie musiała wówczas przepracować pracownica? Zazwyczaj jedynie sześć godzin dziennie. Pracownica obniża bowiem wymiar czasu pracy do 7/8, a dodatkowo korzysta z przerw na karmienie (art. 187 KP), które przy karmieniu jednego dziecka wynoszą 2 x 30 minut, czyli razem godzinę. W rezultacie przy obniżeniu etatu do 7/8, młoda mama przepracuje jedynie 6 godzin.

Kiedy przysługuje ochrona przed zwolnieniem?

Ochrona przysługuje w dwóch przypadkach:

  1. Po pierwsze w przypadku złożenia wniosku udzielenie urlopu wychowawczego. W takim przypadku ochrona trwa do dnia zakończenia tego urlopu.

Spora część rodziców nie decyduje się jednak na skorzystanie z urlopu wychowawczego ponieważ jest on bezpłatny. Możliwość uzyskania zasiłku wychowawczego (z resztą niewielkiego, obecnie w kwocie 400 zł) jest ograniczona i dotyczy osób względem których ustalono prawo do zasiłku rodzinnego).

Czy są inne możliwości uzyskania ochrony przed zwolnieniem? Tak!

  1. Drugą możliwością jest obniżenie wymiaru czasu pracy, co automatycznie powoduje nabycie ochrony przed wypowiedzeniem oraz rozwiązaniem stosunku pracy. Ochrona trwa wówczas do dnia powrotu do nieobniżonego wymiaru czasu pracy, nie dłużej jednak niż przez łączny okres 12 miesięcy.

Kiedy rozpoczyna się ochrona?

Pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie od dnia złożenia przez pracownika uprawnionego do urlopu wychowawczego wniosku (…). Wniosek powinien być złożony na 21 dni przed rozpoczęciem wykonywania pracy w obniżonym wymiarze czasu pracy (art. 1867 § 2 Kodeksu pracy.

W przypadku złożenia przez pracownika wniosku wcześniej niż 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu wychowawczego albo obniżonego wymiaru czasu pracy, zakaz, o którym mowa powyżej zaczyna obowiązywać na 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu albo obniżonego wymiaru czasu pracy.

Przykład:

Pani Maria po zakończeniu korzystania z urlopu rodzicielskiego zjawiła się w pracy w dniu 1 czerwca. Od razu po pojawieniu się w firmie złożyła wniosek o obniżenie etatu do 7/8. Od dnia złożenia wniosku objęta jest ochroną przed zwolnieniem.

Ważne: ochrona udzielona na mocy komentowanego przepisu zabrania także dokonywania wobec pracownika wypowiedzenia zmieniającego warunki pracy i płacy (art. 42 § 1 KP).

Jakie dokumenty złożyć wraz z wnioskiem o obniżenie wymiaru czasu pracy?

Wniosek, o którym mowa w art. 1867 § 2 Kodeksu pracy, o obniżenie wymiaru czasu pracy pracownika uprawnionego do urlopu wychowawczego, w okresie, w którym mógłby korzystać z takiego urlopu, zawiera:

1)  imię i nazwisko pracownika;

2)  imię i nazwisko dziecka, na które mógłby być udzielony urlop wychowawczy;

3)  wskazanie okresu, przez który pracownik zamierza wykonywać pracę w obniżonym wymiarze czasu pracy;

4)  wskazanie wymiaru czasu pracy, w którym pracownik zamierza wykonywać pracę.

  1. Do wniosku dołącza się:

1)  skrócony odpis aktu urodzenia dziecka (dzieci) lub zagraniczny akt urodzenia dziecka (dzieci) albo kopie tych dokumentów;

2)  oświadczenie o okresie, w którym pracownik dotychczas korzystał z wykonywania pracy w obniżonym wymiarze czasu pracy w okresie, w którym mógłby korzystać z urlopu wychowawczego.

(§ 24 Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie wniosków dotyczących uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem oraz dokumentów dołączanych do takich wniosków).

Czy powyższa ochrona jest bezwzględna?

Nie, chociaż rozwiązanie stosunku pracy może nastąpić jedynie w wyjątkowych sytuacjach do których należą:

  1. ogłoszenie upadłości lub likwidacji pracodawcy,
  2. sytuacja gdy zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika,
  3. przypadki zastosowania przez pracodawcę zatrudniającego min. 20 osób, przepisów ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników czyli tzw. „ustawy o zwolnieniach grupowych”, którą (chociaż to dłuższy temat, gdyby ktoś z Państwa miał w temacie pytania to zachęcam do ich zadawania).

Masz więcej pytań związanych z uprawnieniami rodzicielskimi? Zapraszam do kontaktu zarówno pracowników jak i pracodawców!  Użyj linku>>> Skontaktuj się ze mną

Wyciąg z przepisów:

Art. 1867 Kodeksu pracy

1. Pracownik uprawniony do urlopu wychowawczego może złożyć pracodawcy pisemny wniosek o obniżenie jego wymiaru czasu pracy do wymiaru nie niższego niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy w okresie, w którym mógłby korzystać z takiego urlopu. Pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek pracownika.

2. Wniosek, o którym mowa w § 1, składa się na 21 dni przed rozpoczęciem wykonywania pracy w obniżonym wymiarze czasu pracy. Do wniosku dołącza się dokumenty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 1868a. Jeżeli wniosek został złożony bez zachowania terminu, pracodawca obniża wymiar czasu pracy nie później niż z upływem 21 dni od dnia złożenia wniosku.

Art. 1868  Kodeksu pracy

1. Pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie od dnia złożenia przez pracownika uprawnionego do urlopu wychowawczego wniosku o:

1)  udzielenie urlopu wychowawczego – do dnia zakończenia tego urlopu;

2)  obniżenie wymiaru czasu pracy – do dnia powrotu do nieobniżonego wymiaru czasu pracy, nie dłużej jednak niż przez łączny okres 12 miesięcy.

2. W przypadkach, o których mowa w § 1, rozwiązanie przez pracodawcę umowy jest dopuszczalne tylko w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy, a także gdy zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.

3. W przypadku złożenia przez pracownika wniosku, o którym mowa w § 1, wcześniej niż 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu wychowawczego albo obniżonego wymiaru czasu pracy, zakaz, o którym mowa w § 1, zaczyna obowiązywać na 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu albo obniżonego wymiaru czasu pracy.

4. W przypadku złożenia przez pracownika wniosku, o którym mowa w § 1, po dokonaniu czynności zmierzającej do rozwiązania umowy o pracę, umowa rozwiązuje się w terminie wynikającym z tej czynności.

Art. 1891 Kodeksu pracy 

Jeżeli oboje rodzice lub opiekunowie dziecka są zatrudnieni, z uprawnień określonych w art. 148 pkt 3, art. 178 § 2, art. 1867 § 1 i art. 188 może korzystać jedno z nich.

Co o tym myślisz? dodaj swój komentarz!

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

%d blogerów lubi to: