Czy powierzenie pracownikowi innej pracy (art. 42 §4 KP) może naruszyć jego dobra osobiste?

group of people in a meetingPracodawca ma dużą swobodę gdy chce powierzyć pracownikowi wykonywanie innej pracy niż wynikająca z zawartej umowy, pod warunkiem, że nie przekracza okresu określonego w Kodeksie pracy. Ale czy pracownik może się temu sprzeciwić a nawet żądać zadośćuczynienia?

Zmiana warunków pracy

Co do zasady zmiana warunków pracy wynikających z umowy o pracę może zostać dokonana na 2 sposoby: w drodze zawarcia porozumienia zmieniającego umowę o pracę (dwustronnego, mogącego nazywać się także „aneksem”), lub poprzez wręczenie pracownikowi, przez pracodawcę wypowiedzenia zmieniającego warunki pracy.
W tym drugim przypadku nowe warunki pracy zaczną obowiązywać dopiero po okresie wypowiedzenia (jeśli oczywiście pracownik te warunki przyjmie – jeśli nie, wówczas umowa ulegnie rozwiązaniu). Co więcej, zmiana warunków pracy umowy na czas nieokreślony wymaga uzasadnienia, tak jak ma to miejsce w przypadku wypowiedzenia „definitywnego” umowy o pracę.

Czasowa zmiana warunków pracy

Kodeks pracy pozwala jednak pracodawcy na czasową zmianę warunków pracy pracownika. Wówczas zachowanie procedury o której mowa powyżej (wypowiedzenia zmieniającego) nie jest konieczne.

Zgodnie z art. 42 §4  Kodeksu pracy pracodawca może powierzyć pracownikowi wykonywanie pracy na okres 3 miesięcy  w roku kalendarzowym, pod warunkiem, że:

  • wynika to z uzasadnionych potrzeb pracodawcy;
  • nie dojdzie do obniżenia wynagrodzenia pracownika;
  • odpowiada to kwalifikacjom pracownika.

Uwaga: 3 miesiące należy rozpatrywać w kontekście danego roku kalendarzowego.
W praktyce może się więc okazać, że pracownik wykonuje inną pracę niż wynikająca z jego umowy przez okres aż 6 miesięcy z rzędu. Przykład: pracownikowi powierzono wykonywanie pracy na innym stanowisku, w trybie art. 42 §4  Kodeksu pracy, w miesiącach: październik, listopad grudzień oraz styczeń, luty, marzec.

Zadośćuczynienie za powierzenie innej pracy?

Najwięcej problemów związanych ze stosowaniem art. 42 §4  Kodeksu pracy związanych jest z koniecznością określenia, kiedy dana praca „odpowiada kwalifikacjom pracownika”, a więc: jakie zadania można tak naprawdę powierzyć pracownikowi w okresie 3 miesięcy, oraz na czym mają polegać „uzasadnione potrzeby pracodawcy?

Pytanie nie jest łatwe, pamiętajmy bowiem o tym, że powierzenie wykonywania innej pracy stanowi jednostronne oświadczenie (polecenie) pracodawcy, a pracownikowi przepisy Kodeksu pracy nie dają możliwości sprzeciwu.

W tym zakresie, jedno z ciekawszych orzeczeń wydał Sąd Apelacyjny w Katowicach (III APa 22/18). Zgodnie z fragmentem uzasadnienia orzeczenia:

Odrębną kategorią dóbr osobistych podlegających ochronie jest godność pracownicza, rozumiana jako poczucie własnej wartości, oparte na opinii dobrego fachowca i sumiennego pracownika oraz na uznaniu zdolności, umiejętności i wkładu pracy pracownika przez jego przełożonych. (…).

W razie naruszenia przez pracodawcę dóbr osobistych (w tym dobrego imienia) pracownika, pracownik – tak jak w niniejszym sporze – może dochodzić swoich pretensji na podstawie art. 24 KC w związku z art. 300 KP.

Powierzenie na podstawie art. 42 § 4 KP pracy nieodpowiadającej kwalifikacjom [pracownika], w sytuacji gdy nie wystąpiły uzasadnione (jakimikolwiek względami) potrzeby pracodawcy, stanowi naruszenie przez pracodawcę obowiązku poszanowania godności pracowniczej  (art. 111 KP), nosząc przy okazji znamiona intencjonalnego, świadomego i natężonego złą wolą działania zmierzającego do poniżenia i zdyskredytowania pracownika.

Źródło: Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach – III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 lipca 2018 r. III APa 22/18.

Reasumując:

  • pracodawca powinien przed skorzystaniem z dobrodziejstwa art. 42 § 4 Kodeksu pracy, rozważyć jakie przyczyny uzasadniają powierzenie pracownikowi innej pracy w okresie maksymalnie 3 miesięcy w roku kalendarzowym.
  • Pracownik nie może się sprzeciwić poleceniu pracodawcy, ale…
  • gdyby powierzenie innej pracy miało stanowić wyłącznie sposób na „dokuczenie” pracownikowi, ten może rozważyć zarzucenie pracodawcy naruszenie godności pracowniczej (dobra osobistego).

Art. 42 §4  Kodeksu pracy

Wypowiedzenie dotychczasowych warunków pracy lub płacy nie jest wymagane w razie powierzenia pracownikowi, w przypadkach uzasadnionych potrzebami pracodawcy, innej pracy niż określona w umowie o pracę na okres nieprzekraczający 3 miesięcy w roku kalendarzowym, jeżeli nie powoduje to obniżenia wynagrodzenia i odpowiada kwalifikacjom pracownika.

Zainteresował Cię ten wpis? Podziel się swoim komentarzem!

Zobacz więcej:

Pracodawco! Nie pozwól na mobbing w twoim zakładzie pracy!

Dyskryminacja w miejscu pracy – to musisz wiedzieć!

Co o tym myślisz? dodaj swój komentarz!

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

%d blogerów lubi to: